Штогод 5 чэрвеня адзначаецца Сусветны дзень навакольнага асяроддзя ў болей чым 100 краінах свету, і лічыцца адным з самых важных падзей экалагічнага календара. 15 снежня 1972 года Генеральная Асамблея абвясціла 5 чэрвеня Сусветным днём навакольнага асяроддзя, мэта правядзення якога – паглыбленне ўсведамлення грамадскасцю неабходнасці захоўваць і паляпшаць навакольнае асяроддзе.  Датай правядзення выбрана 5 чэрвеня — дзень пачатку работы Стакгольмскай канферэнцыі па праблемах навакольнага асяроддзя ў 1972 годзе, за якой надышло следам стварэнне Праграмы ААН па навакольным асяроддзі. Удзельнікі канферэнцыі стварылі Стакгольмскую дэкларацыю, якая ўстанавіла 26 прынцыпаў захавання навакольнага асяроддзя і ўсклала адказнасць і абавязацельствы на дзяржавы ў пытаннях экалогіі. Гэты дзень прызваны нагадаць людзям аб важнасці беражлівага дачынення да прыроды і неабходнасці сумеснай барацьбы з экалагічнымі праблемамі. У Беларусі  Указам Прэзідэнта  ад 02.02.2000 № 35 Дзень аховы навакольнага асяроддзя вызначаны святочным днём 5 чэрвеня і яго святкаванне супадае з датай святкавання Сусветнага дня навакольнага асяроддзя. Кожны год вызначаецца тэматыка і дэвіз, выбіраецца месца правядзення асноўных міжнародных мерапрыемстваў. У 2026 годзе Сусветны дзень навакольнага асяроддзя будзе адзначацца ў Азербайджане, а цэнтральнай тэмай стане змяненне клімату. Арганізатары падкрэсліваюць, што яна звязана з неабходнасцю паскарэння пошуку трывалых рашэнняў для будучыні планеты. ДАВАЙЦЕ БЕРАГЧЫ ПРЫРОДУ!

04 чэрвеня, напярэдадні Дня аховы навакольнага асяроддзя, спецыялісты Філіяла «Гроднааблгідрамет» на базе бібліятэкі № 10 правялі ўрок – роздум  «Чысты горад, чыстая планета, чыстае сумленне " для выхаванцаў прышкольнага лагера гімназіі № 9 імя Ф.П. Кірычэнкі г. Гродна.   Падчас заняткаў удзельнікам была прадстаўлена інфармацыя аб комплексным маніторынгу атмасфернага паветра горада Гродна, які ажыццяўляецца філіялам. Было адзначана, што назіранні праводзяцца на чатырох пунктах, адзін з якіх абсталяваны сучасным абсталяваннем для атрымання даных аб змесце прыярытэтных забруджвальных рэчываў у рэжыме рэальнага часу. Гэтыя прафесійныя дадзеныя служаць асновай для ацэнкі экалагічнага стану горада. Дзеці з цікавасцю слухалі, як кожны з нас, нават самы маленькі жыхар, дапамагае зрабіць Гродна чысцейшым. А пасля прагляду яркай фотавыстаўкі, дзецi дружна пагадзіліся: наш горад-сапраўдны цуд! Каб чысціня і   прыгажосць горада  захавалася на доўгія гады, кожнаму трэба стаць сапраўдным сябрам прыроды і берагчы яе.  

5 чэрвеня 2026 года, у Дзень аховы навакольнага асяроддзя, з 11.00 да 12.00 гадзін адбудзецца «прамая тэлефонная лінія» з начальнікам аддзела маніторынгу навакольнага асяроддзя Філіяла «Гроднааблгідрамет» Талочка Наталляй Уладзіміраўнай. Свае пытанні можаце задаваць па тэлефоне: 8 (0152) 68 11 24.

У рамках святкавання Дня аховы навакольнага асяроддзя 5 чэрвеня 2026 года ў Філіяле «Гроднааблгідрамет» пройдзе Дзень адчыненых дзвярэй з 10.00 да 13.00 гадзін па адрасе: г.Гродна, вул. Пестрака,36а. У праграме дня – экскурсія на гідраметэаралагічных аб'ектах і аб'ектах маніторынгу атмасфернага паветра. Запрашаем прыняць удзел у Дні адчыненых дзвярэй. Кантактны тэлефон 8 0152 68 69 03

Сёння Філіял» «Гроднааблгідрамет" расчыніў дзверы і правёў пазнавальную экскурсію для юных тэнісістаў спартыўна-аздараўленчага лагера Гродзенскай ДЮСШ тэніса. Падчас экскурсіі дзеці пабывалі на аўтаматычнай метэаралагічнай станцыі і пазнаёміліся з прынцыпамі працы розных датчыкаў, устаноўленых на станцыі. Спецыялісты расказалі, якія параметры атмасферы вымяраюцца, асаблівая ўвага была ўдзелена аўтаматызаванай сістэме збору і перадачы даных, якая дазваляе атрымліваць інфармацыю ў рэжыме рэальнага часу. Экскурсія-гэта ўнікальная магчымасць для школьнікаў не толькі даведацца пра тое, як працуе сучасная метэаралогія, але і ўбачыць на свае вочы працэс збору дадзеных, якія ляжаць у аснове прагнозаў надвор'я. Пачатак лета ў дзяцей пачаўся з займальнай, цікавай і вельмі пазнавальнай экскурсіі ў свет метэаралогіі.  

Аптычныя з'явы ў атмасферы - вынік узаемадзеяння бачнага святла з драбнюткімі часціцамі вады і лёду, узважанымі ў паветры. Пераламляючыся, адлюстроўваючыся або абгінаючы перашкоды, сонечныя прамяні ствараюць ілюзію каляровых дуг, кольцаў і ззянняў вакол свяцілаў і на аблоках. Разгледзім тры асноўныя тыпы такіх з'яў: вясёлка, вянкі, ірызацыя, а таксама растлумачым іх прыроду і характэрныя адрозненні.   Вясёлка выклікана ў асноўным рэфракцыяй і адлюстраваннем святла, кроплямі вады (дажджу або туману), парылымі ў атмасферы. Кроплі па-рознаму адхіляюць святло розных колераў, у выніку белае святло раскладаецца ў спектр. Гэтая з'ява выглядае як рознакаляровая дуга складзеная з колераў спектру бачнага выпраменьвання. Назіральнік, які стаіць спіной да крыніцы святла, бачыць рознакаляровае свячэнне, якое зыходзіць з прасторы па канцэнтрычных акружнасцях (дугам). Вянкі (карона) бачныя пры дыфракцыйным рассейванні прамянёў свяцілы на вадзяных кроплях, якія ўтвараюць воблака або туман. Радыусы кольцаў залежаць ад даўжыні хвалі святла, таму вонкавы край кольца мае чырванаваты колер. Вянкі маюць малы радыус (да 5 °), выразна прылягаюць да дыска свяцілы. Гэта светлыя туманныя кольцы на нябесным зборы вакол дыска Сонца ці Месяца, радзей - вакол яркіх зорак або зямных крыніц святла.   Ірызацыя - асаблівы від свячэння, аптычны эфект вясёлкавай афарбоўкі аблокаў. Каб узнікла ірызацыя, памер хмарных часціц павінен быць у 5–50 разоў большы за даўжыню светлавой хвалі. Ірызацыя часта нагадвае колеры перламутру. На адлегласці прыкладна 10 ° ад Сонца асноўнай прычынай ірызацыі з'яўляецца дыфракцыя. На адлегласці больш за 10 ° дамінантным чыннікам становіцца інтэрферэнцыя (пераразмеркаванне інтэнсіўнасці святла ў выніку накладання некалькіх светлавых хваль). Ірызацыя ці вясёлкасць можа распаўсюджвацца на куты, якія перавышаюць 40 ° ад Сонца і нават на гэтай адлегласці колеру могуць быць вельмі яркімі. Усе гэтыя з'явы наглядна дэманструюць, як часціцы вады і лёду, пераўтвораць звычайнае сонечнае святло ў дзіўную разнастайнасць каляровых фарбаў у атмасферы, робячы неба жывой лабараторыяй аптычнай фізікі.

Уявіце сабе, што паветра, якім мы дыхаем, - гэта не проста нябачная субстанцыя, а складаная сістэма, якая патрабуе пастаяннай увагі і клопату. Каб зразумець, наколькі чысты гэты "паветраны акіян", спецыялісты вядуць бесперапынны маніторынг. І галоўнымі "пастамі назірання" ў Гродзенскай вобласці сталі тры нашы прамысловыя гарады: Гродна, Ліда і Смаргонь. Сетка "паветраных вартавых" Уся Гродзенская вобласць ахоплена цэлай сеткай з 15 пунктаў назіранняў - сапраўдных "паветраных вартавых", якія збіраюць каштоўную інфармацыю. Частка з іх, тры пункты, уважліва сочаць за тым, што трапляе ў паветра з дажджамі і снегам - бо ападкі таксама могуць несці з сабой часціцы з атмасферы. Яшчэ тры пункты вывучаюць стан снежнага покрыва, які, як губка, убірае забруджвальнікі ў зімовы перыяд. Але асноўная "сіла" нашай сеткі - гэта 9 стацыянарных пунктаў, якія наўпрост сочаць за чысцінёй паветра. Тут працуюць розныя "спецыялісты": - "Ручныя" назіральнікі : Пяць пунктаў (3 - у Гродне і 2 - у Лідзе) выкарыстоўваюць правераны часам метад - дыскрэтны (або ручны) адбор проб. Гэта значыць, што адмыслоўцы ў вызначаны час бяруць узоры паветра і адпраўляюць іх у лабараторыю для аналізу. - "Аўтаматычныя" дэтэктывы: Адна сучасная аўтаматычная станцыя ў г. Гродна працуе кругласутачна, без выхадных і свят. Яна бесперапынна "нюхае" паветра і ў рэжыме рэальнага часу перадае дадзеныя аб утрыманні ў ім найважнейшых забруджвальнікаў. - "Адчувальныя" сэнсары: Яшчэ тры пункта (Смаргонь) абсталяваны газааналізатарамі з цэлым наборам сэнсарных прылад. Гэтыя разумныя прыборы здольныя ўлоўліваць нават найменшыя змены ў складзе паветра. Як працуе "ручны" адбор спроб? Уявіце сабе, што вы збіраеце ўзоры рэдкіх раслін. Прыкладна таксама працуюць нашы спецыялісты на пунктах з дыскрэтным адборам проб. Яны акуратна адбіраюць паветра, прапускаючы яго праз спецыяльны раствор, пакуюць і адпраўляюць у лабараторыю. Там ужо сапраўдныя "паветраныя дэтэктывы" - хімікі - праводзяць пільны аналіз, вызначаючы канцэнтрацыю розных забруджвальных рэчываў. Пробы збіраюцца ад 3 да 4 раз у суткі, каб атрымаць максімальна поўную карціну, выключаючы толькі выходныя і святочныя дні. Што мы шукаем у паветры Гродна? На пунктах з "ручным" адборам проб у Гродне мы ўважліва вывучаем састаў паветра. Апроч дыяксіду азоту, дыяксіду серы і аксіду вугляроду, мы шукаем і іншыя важныя кампаненты. Гэта і цвёрдыя часціцы, якія могуць быць як пылам, так і дробнымі аэразолямі, і спецыфічныя забруджвальнікі, такія як фармальдэгід і аміяк. Асаблівая ўвага надаецца зместу цяжкіх металаў, такіх як свінец і кадмій, а таксама канцэрагеннага рэчыва бенз(а)пірэну. Аўтаматычная станцыя: наш кругласутачны "нос" Аўтаматычная станцыя, размешчаная па адрасе вул. Абухова, 15, - гэта наш галоўны "паветраны дэтэктыў".Яна працуе 24/7, бесперапынна аналізуючы паветра. Дзякуючы ёй мы ў рэжыме рэальнага часу даведаемся аб канцэнтрацыях такіх прыярытэтных забруджвальнікаў, як: Дыяксід азоту (NO2) і аксід азоту (NO): важныя індыкатары працэсаў гарэння. Аксід вугляроду (CO): прадукт няпоўнага згарання паліва. Дыяксід серы (SO2): часта звязаны з прамысловымі выкідамі. - Цвёрдыя часціцы фракцыі ТЧ10: драбнюткія часціцы, здольныя пранікаць глыбока ў лёгкія. Лятучыя арганічныя злучэнні (Лос): шырокі клас рэчываў, многія з якіх могуць быць шкодныя для здароўя. Гэта аўтаматычная станцыя - сапраўдны цэнтр апрацоўкі інфармацыі, які дазваляе нам аператыўна рэагаваць на любыя змены ў якасці паветра і прымаць своечасовыя меры для яго абароны. Як працуюць "разумныя" сэнсары? Газааналізатары з сэнсарнымі прыладамі, размешчаныя ў Смаргоні, – гэта як высокачуллівыя "насы", здольныя ўлоўліваць драбнюткія змены ў хімічным складзе паветра. Кожны сэнсар настроены на пэўны рэчыва. Калі малекулы гэтага рэчыва пападаюць на сэнсар, адбываецца хімічная рэакцыя, якая генеруе электрычны сігнал. Сіла гэтага сігналу прапарцыйная канцэнтрацыі забруджвальніка. Гэтыя сігналы затым апрацоўваюцца кампутарам, ператвараючыся ў зразумелыя нам дадзеныя аб чысціні паветра. Чаму гэта важна? Разуменне таго, што менавіта знаходзіцца ў паветры, якім мы дыхаем, мае вялікае значэнне для нашага здароўя і дабрабыту. Некаторыя забруджвальнікі могуць выклікаць рэспіраторныя захворванні, алергіі, а некаторыя нават павялічваць рызыку развіцця больш сур'ёзных хвароб. Таму, чым дакладней мы ведаем склад паветра, тым больш эфектыўна можам прымаць меры па яго паляпшэнні. Будучыня маніторынгу: больш дадзеных, хутчэй рэакцыя Развіццё тэхналогій не стаіць на месцы. Сучасныя аўтаматычныя станцыі становяцца ўсё больш дасканалымі, здольнымі вымяраць большую колькасць рэчываў з высокай дакладнасцю. Акрамя таго, развіваецца і сістэма перадачы даных. Цяпер інфармацыя аб стане паветра можа паступаць у рэжыме рэальнага часу, што дае магчымасць аператыўна рэагаваць на любыя змены. Гэта асабліва важна ў выпадку рэзкага пагаршэння якасці паветра, напрыклад, з-за пажараў ці аварый на прамысловых аб'ектах. Такім чынам, сетка маніторынгу атмасфернага паветра ў Гродзенскай вобласці - гэта складаная, але вельмі важная сістэма, якая працуе для таго, каб мы маглі дыхаць чыстым і бяспечным паветрам. Дзякуючы пастаянным назіранням нашых спецыялістаў-хімікаў, аналізу даных і ўкараненню новых тэхналогій, мы можам лепш разумець стан навакольнага асяроддзя і прымаць своечасовыя меры для яго абароны. Напярэдадні міжнароднага дня хіміка мы хочам шчыра павіншаваць усіх нашых калег-хімікаў з розных сфер з прафесійным святам! Яснага неба і чыстага паветра ўсім нам!

Тэмпература вады ў рэках у асноўным залежыць ад умоў надвор'я, у меншай ступені – ад асаблівасцяў харчавання рэк, хуткасці плыні і глыбіні воднага патоку. Ад выкрыцця рэк да ліпеня-жніўня адбываецца нарастанне тэмпературы вады, затым – спад да з'яўлення лядовых утварэнняў. У перыяд ледостава тэмпература вады ў рэках блізкая да нуля. У сутачным ходзе тэмпературы вады назіраецца рост яе велічыні ў дзённы час з дасягненнем максімальных значэнняў да 16-18 гадзін. Далей вада астуджаецца і ў перадсвітальныя гадзіны мае мінімальнае сутачнае значэнне. У залежнасці ад глыбіні ракі існуе розніца ў значэнні тэмпературы вады паміж прыбярэжнай, плыткай паласой і стрэжневым участкам і складае 1-2,0°С. Стрыжань — гэта найбольш хуткая частка плыні ракі, праходзіць звычайна пасярэдзіне вадацёку ці набліжаецца да аднаго з берагоў.

"Трэнды і новыя напрамкі развіцця турызму ў Беларусі» - тэма Адзінага дня інфармавання, які прайшоў 21 мая ў Філіяле «Гроднааблгідрамет». Перад работнікамі выступіў выкладчык кафедры турызму і культурнай спадчыны Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта ім.Я. Купалы Раман Грыгарчук. На сённяшні дзень турызм з'яўляецца адной з найбуйнейшых галін сусветнай эканомікі. Важная роля турызму ў захаванні гістарычнай спадчыны, прыродных і культурных каштоўнасцяў. Развіццё турызму ў Беларусі - адзін з прыярытэтаў бягучай пяцігодкі. Далейшае развіццё галіны ў бліжэйшыя гады прадугледжана Дзяржаўнай праграмай «Турызм» на 2026-2030 гады, у якой робіцца акцэнт на некалькіх напрамках: развіцці інфраструктуры, павышэнні якасці турыстычных паслуг, падтрымцы рэгіянальных ініцыятыў, прасоўванні Беларусі за мяжой і пашырэнні турыстычнай геаграфіі ўнутры краіны. Асноўныя характарыстыкі сучаснага турызму-даступнасць, масавасць, лічбавая трансфармацыя, акцэнт на ўражаннях і задавальненні запытаў людзей. Беларускі турыстычны прадукт у поўнай меры адпавядае сучасным тэндэнцыям, што пацвярджае статыстыка. У сваім выступленні Раман Грыгарчук асобна спыніўся на турыстычных праектах і аб'ектах Гродзенскай вобласці, расказаў аб памятных і гістарычных месцах, музейных установах, фестывалях, якія кожны год прыцягваюць усё больш турыстаў. Таксама адзначыў развіццё прамысловага і лячэбна-аздараўленчага турызму.  

Невысокі тэмпературны рэжым мінулага перыяду мая ў спалучэнні з добрымі запасамі вільгаці ў глебе спрыяў росту і  развіццю большасці сельскагаспадарчых культур, толькіцеплалюбівыя – адчувалі некаторы недахоп цяпла. Ападкі, што выпадалі, папоўнілі запасы глебавай вільгаці, асабліва ў верхніх слаях. У многіх раёнах Гродзенскай вобласці адзначаецца добрае ўвільгатненне верхняга 10 см пласта глебы. Тэмпература глебы на глыбіні 10 см у асноўным знаходзілася ў межах +11…+16°С, у больш цёплыя майскія дні павышалася да +17…+20°С. Паўсюдна па вобласці адзначаецца красаванне азімага рапсу, у азімых збожжавых працягваецца фарміраванне міжвузелаў і коласа, пачаўся рост сцябла і ў яравых збожжавых. У цукровых буракоў назіраецца нарошчванне лісця, з'явіліся ўсходы ў кукурузы. Візуальныя ацэнкі назіраных пасеваў – добрыя. У бліжэйшы час аграметэаралагічныя ўмовы будуць спрыяць далейшаму росту і развіццю сельскагаспадарчых культур.