ГРОДНААБЛГІДРАМЕТ

Ru Be En

Галоўная / Фiлiялы Белгiдрамета / ГРОДНААБЛГІДРАМЕТ / Навіны і падзеі

29.05.2026

Аптычныя з'явы ў атмасферы

Аптычныя з'явы ў атмасферы - вынік узаемадзеяння бачнага святла з драбнюткімі часціцамі вады і лёду, узважанымі ў паветры. Пераламляючыся, адлюстроўваючыся або абгінаючы перашкоды, сонечныя прамяні ствараюць ілюзію каляровых дуг, кольцаў і ззянняў вакол свяцілаў і на аблоках.

Разгледзім тры асноўныя тыпы такіх з'яў: вясёлка, вянкі, ірызацыя, а таксама растлумачым іх прыроду і характэрныя адрозненні.

Вясёлка выклікана ў асноўным рэфракцыяй і адлюстраваннем святла, кроплямі вады (дажджу або туману), парылымі ў атмасферы. Кроплі па-рознаму адхіляюць святло розных колераў, у выніку белае святло раскладаецца ў спектр. Гэтая з'ява выглядае як рознакаляровая дуга складзеная з колераў спектру бачнага выпраменьвання. Назіральнік, які стаіць спіной да крыніцы святла, бачыць рознакаляровае свячэнне, якое зыходзіць з прасторы па канцэнтрычных акружнасцях (дугам).

Вянкі (карона) бачныя пры дыфракцыйным рассейванні прамянёў свяцілы на вадзяных кроплях, якія ўтвараюць воблака або туман. Радыусы кольцаў залежаць ад даўжыні хвалі святла, таму вонкавы край кольца мае чырванаваты колер. Вянкі маюць малы радыус (да 5 °), выразна прылягаюць да дыска свяцілы. Гэта светлыя туманныя кольцы на нябесным зборы вакол дыска Сонца ці Месяца, радзей - вакол яркіх зорак або зямных крыніц святла.

Ірызацыя - асаблівы від свячэння, аптычны эфект вясёлкавай афарбоўкі аблокаў. Каб узнікла ірызацыя, памер хмарных часціц павінен быць у 5–50 разоў большы за даўжыню светлавой хвалі. Ірызацыя часта нагадвае колеры перламутру. На адлегласці прыкладна 10 ° ад Сонца асноўнай прычынай ірызацыі з'яўляецца дыфракцыя. На адлегласці больш за 10 ° дамінантным чыннікам становіцца інтэрферэнцыя (пераразмеркаванне інтэнсіўнасці святла ў выніку накладання некалькіх светлавых хваль). Ірызацыя ці вясёлкасць можа распаўсюджвацца на куты, якія перавышаюць 40 ° ад Сонца і нават на гэтай адлегласці колеру могуць быць вельмі яркімі.

Усе гэтыя з'явы наглядна дэманструюць, як часціцы вады і лёду, пераўтвораць звычайнае сонечнае святло ў дзіўную разнастайнасць каляровых фарбаў у атмасферы, робячы неба жывой лабараторыяй аптычнай фізікі.