БРЭСТАЛБГІДРАМЕТ

    40 гадоў таму, 26 красавіка 1986 года, выйшла аварыя на Чарнабыльскай АЭС, сусветная гісторыя атамнай энергетыкі, якая пацягнула за паведамленнем значныя эканамічныя і сацыяльныя ўражанні. Беларусь пацярпела больш другой стран. За чэтэры дзесяцігоддзя наша краіна крок за крокам аднавіла жыццё на пацярпелых тэрыторыях, зрабіўшы сольшый шлях ад ліквідацыі апошніх аварый і адраджэння пацярпелых тэрыторый да пераходу іх да пастаяннага сацыяльна-эканамічнага размяшчэння.
    У выніку Чарнобыльскай катастрофы ў зоне радыеактыўнага забруджвання апынулася амаль чвэрць тэрыторыі нашай краіны - 3 тыс. 678 гарадоў і вёсак, у якіх пражывала 20% насельніцтва рэспублікі. Кожны пяты жыхар Беларусі стаў ахвярай Чарнобыля. А калі ўлічыць, што ў першыя дні пасля аварыі амаль уся тэрыторыя нашай рэспублікі была забруджана радыеактыўным ёдам, то няма такога чалавека ў Беларусі, каго б не закранула гэтая бяда…
    Аварыя адбылася ў 4-м блоку Чарнабыльскай атамнай электрастанцыі 26 красавіка 1986 года ў 1 гадзіну 23 хвіліны 40 секунд па маскоўскім часе, у аднаўленні колькасці пачатку кастарацкага хуткага гучання пачыцця рэактара. Два цеплавыя выбухі, якія рушылі за гэтым, прывялі да разбурэння рэактара, рэактарнага блока і машыннай залы станцыі.
    У наступныя дні, тыдні, месяцы ў зоне Чарнобыля пачалася гераічнасць людзей па пераадоленні наступстваў катастрофы. Пажарныя, верталётчыкі, працоўныя, інжынеры, навукоўцы, спецыялісты саюзных і рэспубліканскіх органаў, вайскоўцы - амаль 700 тыс. чалавек. Яны жывым шчытом засланілі не толькі сваю краіну, але і Еўропу. У Беларусі - амаль 115 тыс. удзельнікаў ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.
    На момант аварыі метэаўмовы былі такія, што значная частка чарнобыльскага выкіду "асела" на тэрыторыі Беларусі. Узровень забруджвання радыеактыўным ёдам быў настолькі высокі, што практычна ўсе жыхары краіны ў першыя тыдні пасля аварыі падвергліся "ёднаму ўдару".
    Наша дзяржава прымае значныя меры па вырашэнні радыяцыйна-экалагічных, медыцынскіх, сацыяльна-эканамічных і іншых праблем, апрацаваных з Кастарной на Чарнабыльскай АЭС. З 1990 года праграма чэсць праграма па праграме апошніх кастаросаў на Чарнабыльскай АЭС. Асноўныя цэлі праграм – сацыяльныя наступствы пацярпелага стану, аб'ява аб рэгістрацыі радыяцыйнай бяспекі, забеспячэнне сацыяльна-эканамічнага развіцця і развіццё праграм радыёнуклідамі тэрыторыі.Нараўне з дзяржаўнымі праграмамі ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС на працягу 40 гадоў у Беларусі рэалізоўваўся шэраг міжнародных праектаў. Вялікі ўклад у рэабілітацыю тэрыторый унесла выкананне праграм сумеснай дзейнасці па пераадоленні наступстваў чарнобыльскай катастрофы ў рамках Саюзнай дзяржавы. Выкананне саюзных чарнобыльскіх праграм ажыццяўляецца нараўне з дзяржаўнымі праграмамі Беларусі і Расіі.
    Праграмы дазволілі ажыццявіць значныя капітальныя ўкладанні ў будаўніцтва і аснашчэнне медыцынскіх аб'ектаў. Былі рэалізаваны пілотныя праекты адраснай рэабілітацыі гаспадарак на забруджаных радыенуклідамі тэрыторыях. У рамках гэтых праграм ішло станаўленне, развіццё і практычная адпрацоўка новых падыходаў вядзення інфармацыйнай работы па чарнобыльскай тэматыцы, створаны расійска-беларускі інфармацыйны цэнтр (РБІЦ) з аддзяленнямі ў Маскве і Мінску.
    За 40-гадовы перыяд Беларусь прайшла шлях ад краіны-рэцыпіента гуманітарнай дапамогі да паўнапраўнага партнёра і краіны-эксперта, якая мае вопыт пераадолення наступстваў маштабнай тэхнагеннай катастрофы. Сёння Беларусь мае ўнікальны навукова-практычны вопыт у медыцыне і экалогіі, гатоўнасці да надзвычайных сітуацый, вытворчасці чыстых прадуктаў, рэкультывацыі зямель, лясоў і вяртанні іх у абарот.