БРЭСТАЛБГІДРАМЕТ

Ru Be En

Галоўная / Фiлiялы Белгiдрамета / БРЭСТАЛБГІДРАМЕТ / Навіны і падзеі

16.09.2026

16 верасня адзначаецца Міжнародны дзень аховы азонавага слоя

Кожную секунду жыццё на Зямлі знаходзіцца пад надзейнай абаронай нябачнага бар'ера. Азонавы пласт - гэта тонкі газавы шчыт у стратасферы (на вышыні ад 20 да 40 км), які паглынае небяспечнае ўльтрафіялетавае выпраменьванне Сонца. Без яго высокаэнергетычныя прамяні выпалілі б сушу, зрабіўшы немагчымым існаванне раслін, жывёл і людзей.
Аднак у XX стагоддзі гэты шчыт аказаўся пад пагрозай разбурэння з-за дзейнасці самога чалавека.
У 1970-х гадах навукоўцы здзейснілі трывожнае адкрыццё: хімічныя рэчывы, якія актыўна выкарыстоўваюцца ў прамысловасці, руйнуюць атмасферны азон. Кульмінацыяй асцярог стала выяўленне гіганцкай азонавай дзіркі над Антарктыдай. Галоўнымі віноўнікамі аказаліся хлорфторвугляроды (ХФУ) і фрэоны, якія масава прымяняліся ў вытворчасці халадзільнікаў, кандыцыянераў і аэразоляў.
Рэакцыя сусветнай супольнасці была беспрэцэдэнтнай:
• 16 верасня 1987 года быў падпісаны гістарычны Манрэальскі пратакол па рэчывах, разбуральным азонавы слой.
• Першапачаткова дакумент змацавалі подпісамі 36 дзяржаў, якія абавязаліся скараціць і цалкам спыніць вытворчасць небяспечных хімікатаў.
• У 1994 годзе Генеральная Асамблея ААН афіцыйна абвясціла 16 верасня Міжнародным днём аховы азонавага слоя, каб увекавечыць гэты крок
Сёння Манрэальскі пратакол называюць самым паспяховым міжнародным экалагічным пагадненнем. Яго ратыфікавалі 197 краін свету - гэта значыць абсалютна ўсе дзяржавы, якія ўваходзяць у ААН.

Што можа зрабіць кожны з нас?
Хаця асноўныя задачы вырашаюцца на ўзроўні дзяржаў і буйных карпарацый, уклад звычайных людзей таксама важны:
• Абслугоўвайце тэхніку своечасова.
• Рэгулярна правярайце кандыцыянеры і халадзільнікі на прадмет уцечкі холадагентаў.
• Утылізуйце правільна. Здавайце старую бытавую тэхніку ў спецыялізаваныя пункты перапрацоўкі, каб фрэон не трапляў у атмасферу.
• Выбірайце эка-альтэрнатывы. Зважайце на маркіроўку аэразоляў і кліматычнай тэхнікі - на іх павінна быць паказана, што яны не ўтрымоўваюць азонаразбуральных рэчываў (Ozone Friendly).
Міжнародны дзень аховы азонавага слоя - гэта не проста памятная дата, а доказ таго, што чалавецтва здольна аб'яднацца дзеля выратавання сваёй агульнай хаты.